Chris Harman เสียชีวิต
Chris Harman บก.นิตยาสาร International Socialism Journal และสมาชิกกรรมการกลางพรรคสังคมนิยมกรรมาชีพอังกฤษ เสียชีวิตในกรุงไคโรเมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน ขณะที่ไปร่วมประชุมฝ่ายซ้ายที่ประเทศอียิปต์
Chris Harman เป็นนักเขียนแนวมาร์คซิสที่สำคัญของช่วงปลายศตวรรษที่ยี่สิบ วิธีการเขียนของเขาชัดเจนและเข้าใจง่ายที่สุดในบรรดานักมาร์คซิสต์ยุคนั้น เขาเกิดในครอบครัวชนชั้นกรรมาชีพ หลังจบปริญญาตรีเขาเข้าไปเรียนปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยลอนดอน London School of Economics แต่เนื่องจากเกิดคลื่นการต่อสู้ของขบวนการนักศึกษาในปี 1968 เขาตัดสินใจเลิกเรียน และหันมาเป็นนักปฏิวัติเต็มเวลา เขาคงเห็นด้วยกับเลนินว่ามหาวิทยาลัยสำหรับกรรมาชีพคือการต่อสู้ในสงครามชนชั้น
ขณะที่เรียนในวิทยาลัย หนุ่มน้อย Harman มักจะเชิญฝ่ายซ้ายที่มีชื่อเสียงมาปราศรัยต่อหน้านักศึกษาจำนวนมาก โดยคาดหวังว่าพวกบิ๊กเนม/ที่มีชื่อเสียงโด่งดังน่าจะจูงใจฝูงชนได้ดี แต่กลับเป็นว่าเมื่อปราศรัย พวกนี้ได้แสดงถึงความอ่อนด้อยในเรื่องราวที่นำเสนอ โดยปราศจากความเข้าใจ ในเรื่อง “การปลดปล่อยชนชั้นแรงงาน โดยชนชั้นแรงงานเอง” Isaac Deutscher ผู้เขียนชีวประวัติทั้งสามของ Trotsky ได้เป็นหนึ่งในผู้ที่ถูก Harman วิจารณ์โต้แย้ง ในฐานะที่สนับสนุน “ความก้าวหน้า” ของประเทศเผด็จการคอมมิวนิสต์ในยุโรปตะวันออก
Eamonn McCann นักมาร์คซิสต์ไอร์แลนด์เหนือ มักจะเล่าถึงเรื่องราวในช่วงที่ Chris Harman มาที่เมืองของเขา ในขณะที่มีสงคราม Bog side กับฝ่ายรัฐอังกฤษและพวกโปรเตสแตนท์ Harman แบกเป้เต็มไปด้วยหนังสือพิมพ์ Socialist Worker ประชาชนที่โหยหิวแนวคิดสังคมนิยมต้องมาต่อคิวซื้อหนังสือพิมพ์ เหตุการณ์ครั้งนั้นได้ฉายภาพความ “สากลนิยม” ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในชีวิตของ Chris Harman เขาใช้เวลาเพื่อสร้างความสนิทกับกลุ่มนักปฏิวัติสังคมนิยมเกือบทุกกลุ่มในโลก ไม่ว่าจะเล็กแค่ไหน การตายของเขาที่กรุงไคโร ไกลจากบ้านเกิดเขาที่กรุงลอนดอนอัน ท่ามกลางการรื้อฟื้นขบวนการฝ่ายซ้ายในอียิปต์ ซึ่งเขามีส่วนในการสร้าง เป็นสิ่งที่พิสูจน์ความสากลของเขา
บทความหนึ่งของ Chris Harman “พระเจ้าและชนชั้นกรรมาชีพ” (The Prophet and the Proletariat) เขียนขึ้นเพื่อช่วยปกป้องอาหรับฝ่ายซ้ายกลุ่มเล็กๆ ก่อนที่จะถูกกลบด้วยกระแสการเมืองอิสลาม บทความนี้โจมตีคนที่มองว่าการเมืองอิสลามเป็นรูปแบบหนึ่งของฟาสซิสต์ เขาอธิบายว่าการเมืองอิสลามมีอิทธิพลสูงเพราะความผิดพลาดของฝ่ายซ้ายแนวสตาลิน การที่ชาวอาหรับถูกรังแกโดยจักรวรรดินิยม และการที่แนวชาตินิยมอาหรับไม่สนใจช่วยคนจน
ผลงานหลักของ Chris Harman บทความและหนังสือมาร์คซิสต์ของเขา ที่เขาได้เขียนในช่วงที่มาร์คซิสต์อ่อนแอ และเต็มไปด้วยงานเขียนที่เกือบจะไร้ความคิดแต่เต็มไปด้วยประโยคยากๆ การนำเสนอแนวคิดอันสลับซับซ้อนในภาษาที่เข้าใจง่ายเป็นคุณสมบัติพิเศษของ Chris Harman เพราะเป้าหมายเขาคือคนงานที่มีการศึกษา นักกิจกรรม และนักเรียนนักศึกษา สิ่งที่น่าประทับใจที่สุดคือ Chris Harman สร้างผลงานเหล่านี้นอกรั้วมหาวิทยาลัย ซึ่งทำให้เขาถูกมองข้ามเสมอ โดยนักวิชาการฝ่ายซ้ายในมหาวิทยาลัยที่มีจิตใจคับแคบ เพื่อนนักปฏิวัติ Alex Callinicos อธิบายว่า Chris Harman มีผลงานเกินมาตรฐานที่จะได้รับตำแหน่งเป็นศาสตราจารย์ในมหาวิทยาลัย
ผลงานชิ้นแรกของเขาคือหนังสือเล่มบางที่อธิบายว่าการปฏิวัติรัสเซียล้มเหลวเพราะอะไร และทำไมเผด็จการสตาลินจึงขึ้นมามีอำนาจแทนที่ได้ เล่มนี้ตั้งใจจะเถียงกับพวกอนาธิปไตยที่ไม่ยอมสร้างพรรคปฏิวัติ ใครก็ตามที่เริ่มศึกษาแนวมาร์คซิสต์ จะได้ประโยชน์จากสองผลงานชิ้นสั้นที่เขียนโดย Chris Harman คือ “มาร์คซิสม์ใช้งานได้อย่างไร?” และ “เศรษฐศาสตร์ของโรงพยาบาลบ้า” เล่มหลังจะอธิบายว่าทำไมทุนนิยมก่อให้เกิดวิกฤตเสมอ
Chris Harman สามารถเขียนบทความสองประเภทได้ คือประเภทที่อ่านง่ายและประเภทที่สลับซับซ้อน ตัวอย่างประเภทที่สองก็เช่นเรื่องการอธิบายแนวโน้มการลดลงของอัตรากำไรเป็นต้น สาเหตุที่เขาเขียนบทความได้คล่องก็เพราะเขาเข้าใจทฤษฏีมาร์คซิสต์อย่างลึกซึ้ง เขาเดินตามรอยของครูสำคัญชื่อ Tony Cliff ที่มักพูดเสมอว่า ถ้าคุณไม่สามารถอธิบายประเด็นยากๆ ให้คนอื่นฟังภายในห้านาที มันแปลว่าคุณเองไม่เข้าใจประเด็น Chris Harman เป็นผู้ที่วิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์ ระบบเผด็จการสตาลินในยุโรปตะวันออก เป็นอันดับสองหลัง Tony Cliff ซึ่งเป็นผู้วางฐานทฤษฏี “ทุนนิยมโดยรัฐ” แต่ Harman เสริมด้วยข้อมูลการเปลี่ยนแปลงและการกบฏต่างๆจนถึงการล่มสลายของระบบนี้ในปี 1989
ผลงานอื่นของ Chris Harman คือหนังสือเรื่องการลุกฮือต่อสู้ในช่วง 1968 (The Fire Last Time) และหนังสือเรื่องการปฏิวัติเยอรมันที่พ่ายแพ้ในสมัย โรซา ลัคแซมเบอร์ค ระหว่างปี 1918 และ1923 (The Lost Revolution) เหตุการณ์ในเยอรมันผูกพันกับการขึ้นมาของเผด็จการสตาลินในรัสเซีย และเผด็จการฟาสซิสต์ของฮิตเลอร์ในเยอรมัน เมื่อเร็วปีนี้ Chris Harman ได้ทิ้งผลงานชิ้นเอก 2 ชิ้นไว้คือ “ประวัติศาสตร์โลกจากมุมมองประชาชน” (A Peoples History of the World) ซึ่งเป็นประวัติศาสตร์ของมนุษย์ที่เขียนในมุมมองของชนชั้นโดยไม่ละอายใคร และเป็นแหล่งความรู้ให้แก่นักสังคมนิยมที่เริ่มศึกษาประวัติศาสตร์โครงสร้างของสังคมชนชั้น อีกเล่มคือ “ทุนนิยมผีดิบ” (Zombie Capitalism) ที่อธิบายถึงระบบเศรษฐกิจโลกปัจจุบัน ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับตลาด ปัญหาโลกร้อน และสาเหตุของวิกฤตปี 2009
Chris Harman เป็นปฏิบัติการในการสร้างพรรค เขาจะร่วมถกเถียงในเรื่องแนวทางของพรรคสังคมนิยมกรรมาชีพที่อังกฤษตลอดเวลา เมื่อมีการเดินขบวนใหญ่ๆ เรามักจะเห็นเขายืนขายหนังสือพิมพ์ข้างทาง
Chris Harman ในความทรงจำของเรา เป็นคนที่สามารถเชื่อมโยงความคิดทางทฤษฏีมาร์คซิสต์ กับการถกเถียงที่เกิดจากการต่อสู้ของกรรมาชีพในชีวิตประจำวัน นี่คือแนววิภาษวิธีของเขา ซึ่งเข้าใจว่าพรรคปฏิวัติกับชนชั้นกรรมาชีพควรจะเรียนรู้ซึ่งกันและกัน
ชาว เลี้ยวซ้าย บางคนที่ไปงานสมัชชาสังคมโลกที่มุมบายอินเดียในปี 2004 ได้มีโอกาสพบและรู้จัก Chris Harman เป็นส่วนตัว ใจ อึ๊งภากรณ์ เขียนไว้ว่า “ฮาร์แมนเป็นคนสำคัญที่สอนลัทธิมาร์คซ์กับผมผ่านหนังสือของเขา ผมประทับใจเป็นพิเศษหนังสือ “มาร์คซิสม์ใช้งานได้อย่างไร?” หนังสือหลายเล่มเกี่ยวกับเศรษฐศาสตร์ หนังสือเรื่องการปฏิวัติเยอรมัน และหนังสือประวัติศาสตร์โลก …. ฮาร์แมนเป็นคนขี้อายแต่เป็นคนที่น่ารักที่สุดเมื่อเรามีโอกาสรู้จักเขา” ส่วนสำคัญของบทความนี้แปลจากบทความของ Kieran Allen โดย เลี้ยวซ้าย และเรียบเรียงเพิ่มเติมจากความเห็นของนักสังคมนิยมสากลคนอื่นๆ
redsiamsocialist
