บทบาทแท้ของนายภูมิพล และสถาบันกษัตริย์ไทย นิยายและความจริง
ใจ อึ๊งภากรณ์
บทนำ
ตั้งแต่สมัยจอมพลสฤษดิ์ นายภูมิพล ในฐานะกษัตริย์ไทย ได้ถูกสร้างขึ้นมาเป็นประมุขในนิยาย เพื่อให้อำมาตย์ชนชั้นปกครองไทยอันประกอบไปด้วยทหาร ข้าราชการชั้นสูง และนายทุน ได้ปกครองกดขี่ขูดรีดพลเมืองด้วยความสะดวกสบาย แต่นิยายเรื่องกษัตริย์นี้ไม่ได้รับการเชื่ออย่างเบ็ดเสร็จ ในบางยุคบางสมัยมีพลเมืองไทยจำนวนไม่น้อยที่ไม่เห็นด้วยกับระบบกษัตริย์ โดยเฉพาะหลังเหตุการณ์นองเลือด ๖ ตุลาคม ๒๕๑๙ และในปัจจุบันหลังเหตุการณ์นองเลือดที่ราชประสงค์และผ่านฟ้าในปี ๒๕๕๓ ก็มีพลเมืองจำนวนมากที่หมดศรัทธาในระบบกษัตริย์เช่นกัน
กษัตริย์ภูมิพลเป็นคนที่ไร้ความกล้าหาญ ไร้ความสามารถที่จะเป็นผู้นำ และในความจริงเป็นคนที่ไร้อำนาจในสังคมไทยอีกด้วย แต่เขาไม่ใช่เหยื่อที่เราควรสงสาร เพราะเขาได้ประโยชน์ส่วนตัวมหาศาลจากบทบาทการเป็นกษัตริย์ และบทบาทการเป็นสัญลักษณ์ของ “ลัทธิกษัตริย์” ที่อำมาตย์ชนชั้นปกครองไทยมอบหมายให้เขาทำ
การเสนอว่า “นายภูมิพลไม่มีอำนาจ แต่มีบทบาทสำคัญในทางลัทธิความคิด” เป็นการเสนอความคิดที่ขัดแย้งโดยตรงกับสิ่งที่อำมาตย์ชนชั้นปกครองไทยพยายามยัดเยียดให้ประชาชนเชื่อ และที่น่าสนใจคือ เป็นการเสนอความคิดที่ขัดแย้งกับแนวคิดหลักของคน “หูตาสว่าง” ในยุคปัจจุบัน เช่นความคิดของอ.ชูพงษ์ หรือของ นปช. ยูเอสเอ เป็นต้น ในทั้งสองกรณี ไม่ว่าจะเป็นอำมาตย์ชนชั้นปกครอง หรือ คนอย่างอ.ชูพงษ์ มีการเสนอว่านายภูมิพลเป็นกษัตริย์ ศักดินา(เก่าแก่) สมบูรณาญาสิทธิราชย์(อำนาจสูงสุด) และกษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญ(แบบประชาธิปไตย) พร้อมกันหมด ในกรณีฝ่าย อ.ชูพงษ์ นปช. ยูเอสเอ หรือหนังสือ “ไทยใต้สมบูรณาญาสิทธิราชใหม่” โดยดารณี รวีโชติ (บรรณาธิการ) มีการอธิบายว่าเรื่อง “กษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญ” เป็นเพียงภาพลวงตาที่นายภูมิพลสร้างขึ้นเท่านั้น อย่างไรก็ตามในรูปธรรม ไม่ว่าจะเป็นแนวอำมาตย์หรือแนวชูพงษ์ ความคิดว่านายภูมิพลมีอำนาจสูงสุดเป็นความคิดที่สร้างภาพกษัตริย์ขึ้นมาให้เราเกรงกลัว โดยมองข้ามอำนาจและบทบาทของทหาร ข้าราชการชั้นสูงและนายทุน
อาจมีเสื้อแดงบางกลุ่มในยุคนี้ เช่น อ.ชูพงษ์ ที่ขยันโจมตีเจ้าด้วยวาจาเกินเหตุ เพื่อรับใช้ทหารบางกลุ่มที่อยากครองอำนาจต่อไปในอนาคตหลังจากที่ภูมิพลเสียชีวิตไปแล้ว เพราะการเน้นแต่การวิจารณ์เจ้า ทำให้เรามองข้ามทหาร ยุทธวิธีที่สร้างความสับสนแบบนี้เคยถูกใช้ในอดีต เพื่อสร้างความแตกแยกในขบวนการคอมมิวนิสต์ โดยลูกศิษย์ของอ.ประเสริฐ ทรัพย์สุนทร
การที่มนุษย์สร้างคนหรือสิ่งสามัญประจำวันขึ้นมาเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่มีฤทธิ์มีอำนาจ เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นเป็นประจำ ขอยกตัวอย่างการสร้างพระพุทธรูป (หรืออาจใช้ตัวอย่างการสร้างรูปปั้นพระเยซูหรือเทพเจ้าฮินดูก็ได้) พระพุทธรูปที่คนไทยกราบไหว้อยู่ทุกวัน เริ่มต้นจากดินเผา หรือโลหะ ที่มนุษย์สกัดจากพื้นผิวโลก แล้วมาหล่อมาปั้นเป็นรูปพระพุทธเจ้า หลังจากนั้นมีการทาสีแปะทอง แล้วนำมาไว้ในวัด ชาวพุทธซีกส่วนน้อยที่ให้ความสำคัญกับปรัชญาเหนือสิ่งอื่น อาจไม่ลืมว่านั้นคือแค่สัญลักษณ์ของความคิดของพระพุทธเจ้าผู้ที่เสียชีวิตไปนานแล้ว แต่สำหรับชาวพุทธส่วนใหญ่ จะมีการมองว่าพระพุทธรูปดังกล่าว ซึ่งปั้นขึ้นโดยมือคน กลายเป็นสิ่งที่มี “อำนาจ” และความศักดิ์สิทธิ์ ชาวพุทธที่คิดแบบนี้ไม่ได้ “โง่” หรือเชื่อศาสนาในทางที่ “ผิด” ความเชื่อในศาสนาเป็นรูปธรรมเสมอ ไม่มีแนวที่ผิดหรือถูก และเขามีสาเหตุที่เขาอยากเชื่อว่าพระพุทธรูปมี “อำนาจ” ทั้งๆ ที่ตามหลักวิทยาศาสตร์ พระพุทธรูปก็เป็นแค่ดินเผา หรือโลหะ ที่ไม่มีอำนาจใดๆ ทั้งสิ้น ที่สำคัญคือความเชื่อใน “อำนาจ” ของสิ่งที่มนุษย์ประดิษฐ์ขึ้นจากโลก มีความหมายในทางสังคม และกลายเป็นเครื่องมือในการบริหารสังคมหรือในการสร้างความหวังให้มนุษย์ ฯลฯ
ในกรณีนายภูมิพล เขาเป็นเพียงมนุษย์สามัญเหมือนท่านผู้อ่านหรือผู้เขียนเอง เขาต้องขี้เยี่ยวหรือตดเหมือนเรา เขาต้องเกิดแก่เจ็บตาย ต้องมีทุกอารมณ์ของความเป็นมนุษย์ แต่เขาถูกอำมาตย์ชนชั้นปกครองสร้างขึ้นมาให้ดูเหมือนมี “อำนาจ” และ “ความศักดิ์สิทธิ์” ถึงขนาดเทวดา เพื่อเป็นเครื่องมือในการปกครองเรา นี่คือประเด็นที่พวก “หูตาสว่าง” ในยุคนี้มองข้ามเสมอ
บทความนี้จะพยายามพิสูจน์ข้อเสนออันนี้ ในขณะที่วิเคราะห์บทบาทอื่นๆ และนิยายต่างๆ เกี่ยวกับกษัตริย์ภูมิพล
นิยายการเป็นเทวดา
สังคมไทยมีส่วนคล้ายนิทานเรื่อง “เสื้อผ้าชุดใหม่ของจักรพรรดิ” เพราะในรอบหลายปีที่ผ่านมาอำมาตย์ผลิตซ้ำนิยายโกหกว่ากษัตริย์ “เป็นเจ้าเหนือหัวเรา” “เป็นที่เคารพรักของคนไทยทุกคน” “เป็นคนที่มีฝีมือและความสามารถทุกด้าน เกินความเป็นมนุษย์” “เป็นผู้มีอำนาจสูงสุด” หรือ “เป็นคนดีที่ทำให้ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุข” และพวกผู้ใหญ่ของสังคมทั้งหลาย นอกจากจะบังคับกล่อมเกลาให้ประชาชนเชื่อแล้ว ก็ยังท่องนิยายนี้จนเชื่อเอง … และไม่แน่…กษัตริย์ภูมิพลอาจหลงเชื่อนิยายไปด้วย
แต่เด็กน้อยคนซื่อ ผู้มองเห็นแต่ความจริงจน “หูตาสว่าง” ได้พูดออกมาแล้ว “จักรพรรดิเปลือยกาย!!!” ไม่ได้ใส่ชุดสวยหรูเหมือนกับที่ผู้ใหญ่บอกเลย
กษัตริย์ภูมิพลไม่ได้รักประชาชนและสร้างความสงบอยู่เย็นเป็นสุขแต่อย่างใด เมื่ออำมาตย์ฆ่าคนเสื้อแดงที่เรียกร้องประชาธิปไตยในปี ๒๕๕๓ นายภูมิพลเงียบเฉย ทั้งๆ ที่ยังมีชีวิตและสามารถพูดได้ ไม่ว่าจะอายุสูงแค่ไหน นอกจากนี้กษัตริย์ภูมพลทราบดีว่าพี่ชายเขาตายอย่างไร แต่เงียบและปล่อยให้คนบริสุทธิ์สามคนถูกประหารชีวิต กษัตริย์ภูมิพลผู้เป็นเศรษฐีอันดับหนึ่งของไทย คัดค้านสวัสดิการเพื่อประชาชน ส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียงที่ไม่เห็นด้วยกับการกระจายรายได้ สนับสนุนความรุนแรงในเหตุการณ์ ๖ ตุลาคม ๒๕๑๙ และชมคนที่ทำรัฐประหาร ๑๙ กันยาและคนที่ทำลายประชาธิปไตย และในขณะที่ยอมให้คนยอว่าเป็น “พ่อแห่งชาติ” ตัวเองเลี้ยงลูกชายมาจนเป็นที่รังเกียจของสังคม ถ้าภูมิพลเป็นคนก้าวหน้าหรือเป็นคนดี เขาจะไม่ปล่อยให้มีการหยุดวิ่งรถตามถนนหนทาง เพื่อให้ตัวเขาและญาติๆ เดินทางด้วยความสะดวกในขณะที่รถพยาบาลฉุกเฉินไม่เคยได้รับการอำนวยความสะดวกแบบนี้เลย เขาจะไม่ปล่อยให้มีการหมอบคลานต่อตัวเองเหมือนกับว่าประชาชนเป็นสัตว์ และเขาจะออกมาแสดงจุดยืนที่ชัดเจนในการปกป้องประชาธิปไตยและการคัดค้านกฎหมายเผด็จการต่างๆ รวมถึงกฎหมายหมิ่นเจ้าด้วย สรุปแล้วนายภูมิพลเป็นคนที่ไม่มีความกล้าหาญพอที่จะทำอะไรยากๆ ไม่กล้าวิจารณ์ความไม่ถูกต้องในสังคมทั้งๆ ที่เป็นประมุข และไม่มีอุดมการณ์และมนุษยธรรมเพียงพอที่จะเห็นใจประชาชนเลย มีแต่เห็นแก่ประโยชน์ส่วนตนเท่านั้น สรุปแล้วนายภูมิพลเป็นคนน่าสมเพช
บทบาทคู่ขนาน ทหาร กับ กษัตริย์
ถ้าเราจะสร้างประชาธิปไตยแท้ในประเทศไทย เราต้องยกเลิกสถาบันกษัตริย์ แต่ไม่ใช่เพราะกษัตริย์ภูมิพลมีอำนาจบงการอะไร สาเหตุเพราะทหาร ข้าราชการชั้นสูง และนายทุนใหญ่ ใช้ “ลัทธิกษัตริย์” เพื่อให้ความชอบธรรมกับการทำลายสิทธิเสรีภาพและประชาธิปไตยเสมอ นอกจากนี้กษัตริย์ภูมิพลไม่เคยทำประโยชน์อะไรให้กับประเทศชาติอีกด้วย ได้แต่เสพสุขจากการทำงานของพลเมืองเท่านั้น ซึ่งจะอธิบายรายละเอียดต่อไป
ถ้าเราจะเข้าใจบทบาทของกษัตริย์ภูมิพลในสังคมไทย เราต้องเข้าใจบทบาทคู่ขนานของทหารกับกษัตริย์ เพราะในสังคมต่างๆ โดยทั่วไปทั่วโลก ชนชั้นปกครองจะดำรงอยู่ได้ก็ต่อเมื่อมีการใช้อำนาจข่มเหง และการสร้างความชอบธรรมสำหรับตนเองในสายตาประชาชนพร้อมๆ กัน และการใช้อันใดอันหนึ่งตามลำพังมีประสิทธิภาพต่ำเกินไปที่จะสร้างความมั่นคงให้กับชนชั้นปกครอง
ในไทย กษัตริย์ภูมิพลคือสัญลักษณ์ของลัทธิอนุรักษ์นิยม ที่ให้ความชอบธรรมกับอำนาจของอำมาตย์ชนชั้นปกครอง โดยเฉพาะอำนาจทหาร และทหารคือผู้ใช้อำนาจข่มเหงประชาชนและสังคมด้วยอาวุธ อย่าลืมว่าทหารไทยเข่นฆ่าประชาชนผู้เรียกร้องประชาธิปไตยซ้ำแล้วซ้ำอีก และทุกครั้งจะอ้างถึงกษัตริย์ แต่กษัตริย์ภูมิพลไม่มีอำนาจเอง มีหน้าที่สร้างความชอบธรรมให้กับทหาร แต่เป็นเครื่องมือที่ยินดีทำตามหน้าที่ เพราะได้ประโยชน์ตรงนั้นด้วย อย่างไรก็ตามภาพลวงตาที่เราเห็น คือภาพละครอำนาจ ที่เสนอว่าภูมิพลเป็นใหญ่ในแผ่นดินและทหารเป็นทหารของกษัตริย์
อ่านต่อได้…..KingT2010s
redsiamsocialist
